تاریخچه گیاه خواری

اولین گیاه خواران در قرن 700 پیش از میلاد در هند و یونان ظهور کردند، در هند روند گیاه خواری با صلح برای حیوانات و دلایل مذهبی آغاز شد.

در یونان و امپراتوری روم باستان با ورود دین مسیحیت، عموم مردم و پیشوایان دینی به دلیل کم کردن خوی حیوانی در روح انسان ها خوردن گوشت را محدود و گاهی ممنوع کردند.هیچ گاه این نوع گیاه خواری در بین مردم به ممنوعیت خوردن ماهی کشیده نشد. این امر تا قرن بیستم مرسوم بود تا که نوع جدیدی از گیاه خواری در بین جوامع رواج پیدا کرد.

در انگلستان انجمن گیاه خواری در سال 1847 تاسیس شد و در پی آن انجمن هایی این چنین در کشورهای آلمان، هلند، فرانسه و دیگر کشور های

اروپایی نیز به وجود آمد. میل به گیاه خواری در طول قرن حاضر گسترش روز افزونی پیدا کرده است به خصوص در جوامع غربی، انگیزه بیشتر مردم اخلاق، مسائل زیست محیطی و اقتصادی است.هند از جمله کشورهایی است که گیاه خواری در آن رواج بسیاری دارد. تخمین زده شده است که 70 درصد لاکتو وجترین ها در هند زندگی میکنند و حدود 20 تا 40 درصد مردم هند گیاه خوار هستند.

 

انواع گیاه خواری

پولوتارین: نام دیگر گیاه خواری برای افرادی است که گوشت قرمز و غذاهای دریایی مثل ماهی مصرف نمی‌کنند؛ اما مرغ، بوقلمون، تخم مرغ و انواع مواد لبنیاتی در کنار انواع غذاهای گیاهی برای این افراد مجاز است.

پسکاتارین: در این نوع گیاه خواری افراد گوشت قرمز و گوشت سفید مصرف نمی‌کنند؛ اما ماهی و غذاهای دریایی در این رژیم منع مصرف ندارد.

اوو وجترین (ovo-vegetarian): نام دیگر گیاه خواری برای افرادی است که در میان انواع محصولات جانوری، تنها تخم مرغ را مصرف می‌کنند.

لاکتو اوو وجترین ((Lacto ovo-vegetarian: این افراد در رژیم گیاه خواری خود، منع مصرف گوشت دارند؛ اما می‌توانند تخم مرغ و مواد لبنی را مصرف کنند.

لاکتو وجترین (Lacto vegetarian): در این رژیم غذایی، در کنار غذاهای گیاهی می‌توان از شیر و لبنیات نیز استفاده کرد.

خام گیاهخواری: این افراد تنها از غذاهای گیاهی خام استفاده می‌کنند؛ یعنی به طور مثال برای مصرف حبوبات آن‌ها را خیس می‌کنند و به صورت خام میل می‌نمایند ویا برای مصرف برخی از دانه‌های گیاهی، آن‌ها را خییس می‌کنند و پس از آن‌که جوانه زد، جوانه را مصرف می‌کنند.

وگان (vegan):این افراد رژیم سخت‌گیرانه‌ای دارند. با اینکه رایج است تمام افراد گیاه خوار خود را وگان (vegan) بنامند؛ اما وگان (vegan)، نام دیگر گیاه خواری است که در آن هر نوع محصولی که به صورت مستقیم یا غیر مستقیم با حیوانات در ارتباط باشد؛ همچون عسل، ژلاتین و حتی چرم و ابریشم منع مصرف دارد.

در بین انواع گیاه خواری غذاهای خام گیاه خواری تنوع کمتری دارند و برای اغلب افراد، اشتهابرانگیز نیستند. همچنین افراد خام گیاه خوار، منوی غذایی بسیار محدودی دارند که سبب می‌شود نتوانند غذاهای خام گیاه خواری را در رستوران‌ها پیدا کنند‌. این نوع رژیم می‌تواند در طولانی مدت به بدن آسیب بزند و اغلب در موارد خاص و توسط پزشک توصیه می‌شود.وارد دنیای گیاه خواری شدن و تبدیل شدن به یک گیاه خوار می‌تواند دلایل زیادی داشته باشد که این دلایل شامل مواردی از جمله سلامت، محیط زیست، و رفاه حیوانات است. گیاه خواری یک تغییر بزرگ در شیوه زندگی است و بدون داشتن انگیزه روشن، گذراندن طولانی مدت با آن دشوار خواهد بود.

 

گیاه خوار شدن هم مانند هر کار دیگری که برای شروع نیاز به انگیزه و هدف دارد و اگر بدون هدف باشد از انجام آن دست خواهید کشید، زیرا احساس می‌کنید، کسل کننده یا آزار دهنده است. بیشتر گیاه خواران میزان کلسترول پایین‌تری نسبت به همتایان خود دارند، زیرا کلسترول در رژیم غذایی تنها می‌تواند ناشی از منابع وابسته به محصولات حیوانی باشد. گیاه خوارانی که به بیماری دیابت مبتلا هستند تمایل دارند این بیماری را با رژیم گیاهی مدیریت و کنترل کنند. مطالعات نشان می‌دهد که ترکیب رژیم گیاهخواری کم چرب و ورزش کردن در بعضی مواقع می‌تواند دیابت نوع 2 را بهبود بخشد.

همچنین نشان داده است که گیاه خواران نسبت به گوشت خواران کمتر به سرطان مبتلا می‌شوند، و مصرف منظم گوشت خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش می‌دهد.فراتر از اینکه رژیم گیاه خواری مزیت‌هایی برای سلامتی فرد دارد اما با وجود این بسیاری از افراد هستند که هرگز با رژیم‌های گیاهی یا وگان احساس خوبی ندارند.

آدم‌ها به‌دلایل مختلفی به‌سراغ این سبک زندگی می‌روند.برخی به‌دنبال سلامتی‌اند،برخی هم آن را به‌دلایل اخلاقی وحتی مذهبی دنبال می‌کنند . دوستداران حیوانات و محیط زیست هم که گل سرسبد طرف‌داران گیاهخواری‌اند. هرچند گیاه خواری موضوع آشنایی است، مشتقات آن مثل خام گیاهخواری هنوز جنبه‌های مبهم و نامشخصی برای عموم دارد. برای روشن‌شدن موضوع، در این مقاله درباره تفاوت رژیم گیاهخواری و خام گیاهخواری هم صحبت هم می شود.

گیاه خواران رژیم غذایی گیاهی را دنبال می‌کنند که حاوی میوه، سبزیجات، حبوبات، آجیل، دانه‌ها، ودر موارد کمی شامل لبنیات و تخم مرغ است. به طور کلی گیاهخواران از مصرف هر نوع گوشت از جمله گوشت قرمز،گوشت شکاری، مرغ، ماهی و صدف پرهیز می‌کنند. به معنای ساده‌تر، اگر تصمیم دارید گیاه خوار شوید باید از مصرف هرگونه ماده غذایی حاوی گوشت پرهیز کنید.گیاه خواری یا سبزی خواری دارای چندین دسته است،که گیاهخواران  بر اساس نوع هدفی که از گیاه خواری دارند به دسته‌های مختلف تقسیم می‌شوند.

برای بررسی تفاوت رژیم گیاهخواری و خام گیاهخواری قبل از هر چیز باید بگوییم که خام گیاهخواری سخت‌گیرانه‌ترین شکل گیاهخواری است. جامعه گیاهخواران این رژیم را روشی می‌داند که هرگونه بهره‌برداری ظالمانه از حیوانات را محکوم می‌کند؛ پس خام گیاهخواران فقط مخالف استفاده غذایی از حیوانات نیستند؛ بلکه هر استفاده دیگری از آنها را هم درست نمی‌دانند.

خام گیاهخواران نه گوشت می‌خورند و نه لبنیات، تخم‌مرغ و فراورده‌های حیوانی دیگر؛ مثلا از خوردن عسل،قرمزدانه مکزیکی یا کارمین، پپسین، انواعی از ویتامین D3، شِلاک، آلبومین و کازِئین هم خودداری می‌کنند. بیشتر دلایل خام گیاهخواران وگیاهخواران برای نبودگوشت و تولیدات حیوانی در من های غذایی خود مشابه است؛ اما تفاوت‌هایی در میزان سخت‌گیری‌شان درباره این موضوع وجود دارد.

برای مثال هر دو گروه به‌خاطر محیط زیست و حفظ سلامت بدن خود از خوردن گوشت و فراورده‌های حیوانی خودداری می‌کنند؛ اما خام گیاهخواران در انتخاب مواد غذایی سخت‌گیرتر هستند و معتقدند که انواع فراورده‌های حیوانی می‌تواند سلامتی‌شان را در معرض خطر قرار دهد و برای محیط‌زیست عواقب جبران‌ناپذیری داشته باشد.

گیاهخواران معتقدند که ازنظر اخلاقی، کشتن حیوانات کار درستی نیست.دراین‌زمینه نگاه خام گیاهخواران سخت‌گیرانه‌تر است و می‌گویند حیوانات باید زندگی کاملا آزادانه‌ای داشته باشند و انسان‌ها نباید به‌هیچ‌وجه در مسیر تولید غذا و لباس، کشفیات علمی و… از آنها بهره‌کشی کنند.پس همان‌طور که دریافتید، تفاوت رژیم گیاهخواری و خام گیاهخواری در نگاه آنها به چگونگی برخورد انسان‌ها با حیوانات هم هست.

 

اشتباه‌های رایج گیاه‌خواری کدام است؟

رژیم گیاهخواری متعادل ممکن است کاملاً سالم و مغذی باشد، به‌شرط اینکه برای جلوگیری از کمبود مواد موردنیاز بدن و پیشگیری از ایجاد مشکلات یا بیماری‌ها، سعی کنید به‌طور منظم همه منابع غذایی و مواد مغذی را در منو وعده های خوداستفاده کنید،12 اشتباه رایج در گیاه خواری وجود دارد که عبارتند از:

۱-تصور اینکه همه محصولات گیاهی سالم هستند           ۳-جایگزینی گوشت با پنیر                     ۹- نادیده گرفتن اهمیت برنامه غذایی

۲-مصرف کمتر ویتامین B۱۲                                    4-مصرف اندک کالری                          12- مصرف زیاد کربوهیدرات‌های تصفیه شده

۶-اهمیت ندادن به آهن                                           8-مصرف غذاهای کم کلسیم                  7- مصرف ناکافی غذاهای کامل

 

نقدهای اشتباه بر گیاه‌خواری

بنا بر برخی دلایل، عده‌ای رژیم گیاه‌خواری را توصیه نمی‌کنند و با آن مخالفت می‌شود.

به گفته برخی افراد به علت عدم مصرف محصولات حیوانی، به‌خصوص در گیاه‌خوارانی که از هیچ‌یک از فراورده‌های حیوانی استفاده نمی‌کنند، احتمال کمبود ویتامین‌های B۱۲ و دی، آهن، روی، کلسیم و آمینواسیدهای ضروری افزایش می‌یابد و گیاه‌خواران را نیازمند مصرف مکمل برای جبران این نیازها می‌کند. اما ویتامین B۱۲ نه صرفاً توسط گیاهان و جانوارن، بلکه نیز توسط باکتری‌هایی مانند سودوموناس دنیتریفیکانس، باسیلوس مگاتریوم و پروپیونی باکتریوم فرودنریچی تولید می‌شود. این باکتری‌ها در سر تا سر طبیعت وجود دارند و بیشترین فعالیت‌شان در گردوخاک مواد تخمیری است. غنی‌ترین منبع ویتامین B۱۲ مخمر مغذی است که در صد گرم دارای 6/375 میکروگرم B۱۲ است.

منبع اصلی ویتامین دی نور خورشید است؛ روزانه نیم ساعت آفتاب گرفتن می‌تواند نیاز یک انسان بالغ را به ویتامین دی تأمین کند.در قارچ‌هایی که در برابر نور خورشید قرار گرفته‌اند ویتامین دی تولید می‌شود؛حتی بعد از چیده شدن. تقریباً تمام محصولات گیاهی دارای آهن قابل توجهی هستند. بهترین منابع گیاهی آهن کنجد و سویا هستندکه پانزده میلی‌گرم آهن دارند.آهن گیاهی نیز همراه با مصرف زیاد ویتامین سی می‌تواند جذبی برابر با آهن غیر گیاهی داشته باشد. روی در تافو، جو دوسر، مغزیجات و دانه‌ها به مقدار زیادی موجود است و گیاهخواران در یک رژیم متنوع و اصولی مشکلی در دریافت روی ندارند.کلسیم ماده‌ای معدنی است که توسط ریشه گیاه‌ها جذب می‌شود.

بهترین منابع کلسیم گیاهی، کنجد و تخم خشخاش هستند که به ترتیب حدود نهصد میلی‌گرم و هزار و چهارصد میلی‌گرم کلسیم در صد گرم دارند. پروتئین‌های گیاهی معمولاً یک الی چهار آمینواسید نسبت به دیگر پروتئین‌ها  را در خود کمتر دارند، اما با مصرف محصولات مختلف، آمینواسیدهای کامل برخی مواد جای آمینواسیدهای ناقص دیگر محصولات را می‌گیرند.  برخی استدلال می‌کنند که آناتومی بدن انسان از جمله شکل آرواره‌ها و دستگاه گوارش شبیه به جانوران گیاه‌خوار یا حتی پستانداران گیاه‌خوار است. اما حیوانات گیاه‌خوار، قادر هستند سلولز (ماده اصلی دیواره سلول گیاهی) را هضم کنند.

گفته می‌شود انسان یک جاندار میوه خوار است میوه خوارها می‌توانند انرژی مورد نیاز خود را از میوه‌ها دریافت کنند اما علف‌خوارها مجبور هستند که سلولز را تجزیه کنند به همین دلیل میوه خوارها مثل گوریل قابلیت هضم سلولز را ندارند و سلولز یک فیبر هست و وظیفه مهمی در سیستم گوارش انسان دارد سلولز و فیبرها باعث کاهش خطر ابتلا به سرطان روده بیماری‌های قلبی و دیابت نوع دو می‌شوند همچنین فیبر غذای بسیاری از باکتری‌های روده هم هست فیبر زمان هضم را طولانی می‌کند و باعث دیر جذب شدن کربوهیدرات و سیر شدن طولانی مدت می‌شود فیبر باعث نرمی و حرکت بهتره مدفوع می‌شود

به تصور برخی، گیاه‌خواری می‌تواند باعث نجات کره زمین و محیط زیست از گرمایش و فرسایش شود. اما اگر تولید صنعتی مواد غذایی برای سیر کردن جمعیت هفت میلیارد نفری جهان با ملاحظات زیست‌محیطی همراه نباشد مشکل حل نمی‌شود. استفاده وسیع از آفت‌کش‌ها و کودهای شیمیایی، سیستم آبیاری اشتباه و عوامل دیگر هم نقش زیادی در آسیب زدن به منابع کره زمین دارند.

به فرض گیاه‌خوار شدن تمامی ساکنان زمین، باید محصولات حیوانی را با گیاهی جایگزین کرد که خود این گیاهان هم، خاک، آب، منابع کره زمین و زیستگاه‌هایی جانوری را در معرض خطر قرار می‌دهد.

در این استدلال گفته نشده‌است که غذای اصلی حیواناتی که گوشت و سایر فرآورده‌هایشان مصرف می‌شود، از گیاهان است. برای مثال در زمینی که علوفه برای دامداری‌ها کاشته می‌شود تا دام‌ها مصرف کنند و فربه شوند، می‌توان گیاهان مورد نیاز انسان‌ها را کاشت و این در حالی است که هفتاد درصد زمین‌های کشاورزی مسئول تولید غذای دام‌ها هستند.

فواید و مضرات گیاه خواری گیاه خواری می‌تواند فواید بسیاری داشته باشد و به همین دلیل افراد زیادی اقدام به رژیم گرفتن می‌نمایند. موارد زیر از مهم‌ترین فواید گیاهخواری هستند:

کاهش اوره: یکی از دلایل مهمی که ممکن است پزشکان برای برخی افراد دستور گیاه خواری تجویز کنند، افزایش اوره و اسید اوریک در بدن آن‌هاست. البته در این صورت نیز اغلب مصرف گوشت محدود می‌شود و پزشک تغذیه، آن را به‌طور کامل حذف نمی‌کند.

کاهش فشار خون: گیاه خواری می‌تواند برای بسیاری از افراد که مشکل فشار خون دارند، مفید باشد و با محدود کردن غذاهای گوشتی و فرآوری شده، به کاهش فشار خون آن‌ها کمک کند.

سبک زندگی سالم و طول عمر طولانی‌تر: مواد غذایی فرآوری شده، انواع چربی اشباع و کلسترول در این رژیم غذایی به‌واسطه حذف گوشت و تخم مرغ کاهش پیدا می‌کند و به همین دلیل در سلامتی افراد نقش موثری دارد.

حمایت از حیوانات و محیط زیست: بسیاری از افراد به دلیل علاقه‌ای که به حیوانات دارند و برای ممانعت از کشته شدن آنها به رژیم گیاهخواری روی می‌آورند. این رژیم فه وزن: بسیاری از افراد به کمک رژیم گیاه خواری به روند لاغری خود کمک کرده‌اند و در حقیقت از این رژیم غذایی به عنوان یک رژیم لاغری استفاده می‌کنند.

کنترل دیابت رژیم غذایی: گیاه خواری همچنین در بسیاری از افراد به کنترل علائم دیابت و کمک به کاهش مصرف داروهای دیابت منجر شده است.

 

معایب گیاه خواری

از آنجا که هیچ رژیم غذایی کاملاً بدون ایراد نیست؛ گیاه خواری نیز معایب و مضراتی دارد که برخی از آن‌ها شامل موارد زیر است:

کمبود مواد مغذی در بدن: ممکن است برخی از مواد معدنی و ویتامین‌ها به‌طور کامل از غذاهای گیاهی جذب نشوند. برخی از مواد از غذاهای جانوری راحت‌تر جذب می‌شوند ویا در غذاهای جانوری تراکم این مواد بیشتر است؛ به همین دلیل برای جذب مقدار خاصی از آن ماده مغذی از مواد گیاهی، نیازمند مصرف بیشتری از آن غذا هستیم. برای مثال افرادی که در رژیم گیاه خواری هستند، ممکن است با کمبود ویتامین B12، ویتامین D، کلسیم و پروتئین روبرو شوند.

بروز سرطان کولورکتال: جالب است بدانید با اینکه پیش از این تصور می‌شد سرطان کولورکتال بر اثر مصرف زیاد غذای حیوانی ایجاد می‌شود، امروز متوجه شده‌اند ریسک ابتلا به سرطان کولورکتال در افرادی که تحت رژیم گیاهخواری هستند، بیشتر است. این مورد نیز یکی از معایب گیاه خواری محسوب می‌شود.

محدودیت انتخاب: گیاهخواران ممکن است برای ایجاد تنوع غذایی و یا انتخاب غذا از منوی رستوران‌ها دچار محدودیت شوند. به همین دلیل گیاه خواری گاهی یک چالش محسوب می‌شود.

کاهش تراکم استخوان: این مورد بیشتر از عوارض گیاهخواری در دوران کودکی و نوجوانی محسوب می‌شود. زیرا جذب مواد مغذی در این دوره کاهش می‌یابد واین افراد در بزرگسالی دچار کمبود تراکم استخوان می‌شوند. همچنین بهتر است کودکان در سن رشد، زنان باردار و شیرده و ورزشکاران از رژیم گیاه خواری پیروی نکنند و چنانچه تمایل به انجام این رژیم دارند، حتماً با پزشک مشورت کنند.

مطالب گفته شده درمورد رژیم های دارای طرفدار و دارای مقبولیت نسبی در جامعه بودند اما ربطش به رستوران ها و توسعه آن ها چیست؟ اگر رستورانی در انلاین یا دیجیتال منوها یا حتی منو های کاغذی خود غذاهایی بارعایت این رژیم را هم اضافه کند میتواند دامنه مشتری های خود را شامل افرادگیاه خوار هم کند که این به معنای کسب درآمد بیشتر است.