محل تولد تولیدات چاپی و چاپخانه

نخستین چاپخانه در ایران به دوران صفویان بازمی‌گردد که کشیشان ارامنه در جلفای اصفهان با آن تعدادی دعا و ذکرهای مسیحی را چاپ کردند.در دوره حکومت نادرشاه افشار به گزارش دو گردشگر خارجی جزوه‌هایی به لاتینی و عربی در ایران چاپ و پخش شد. اما این در دوران ولایت عهدی عباس میرزای نایب السلطنه است که صنعت چاپ در ایران به‌طور جدی آغاز و شکل می‌گیرد.

زمان فتحعلیشاه قاجار. عباس میرزا به دلیل استقرار حکومتش در تبریز و نزدیکی‌اش با عثمانی و با برخی از صنایع که در آن دیار به کار گرفته می‌شد،آشنا شد؛علاوه بر آن، او خواهان پیشرفت‌های نظامی و سیاسی بود، به ویژه برای تعلیم و آموزش سپاه شکست خورده در جنگ‌های با روس ودیگر علوم لازم، به ضرورت رفع عقب ماندگی‌های محسوس در آن زمان؛ در این میان چاپخانه‌ای لازم بود که به نشر روزنامه و کتاب‌های آگاهی دهنده به ویژه کتاب‌های علمی اختصاص یابد.

این مهم سرانجام با حمایت و پی‌گیری‌های او محقق شد. بدین ترتیب، او بنای نخستین چاپخانه‌ای را گذاشت که در ایران، به زبان فارسی و با روش چاپ سربی، به نشر کتاب پرداخت.

 

چاپ تصویری در ایران

پیدایش چاپ تصویری در ایران به زمان محمد شاه بر می‌گردد. نخستین کتاب شناخته شده‌ای که چاپ مصور شد، کتاب «لیلی و مجنون» مکتبی بود که در سال۱۲۵۹هـ. ق به چاپ رسیده‌است. در چهار صفحه از این کتاب چهار تصویر وجود دارد که با مرکب چاپ ترسیم و متناسب با آن دوره آن‌هارا به طور دستی رنگ کرده‌اند.

بعد از آن کتاب «روضه المجاهدین» با هشت تصویر چاپ شد. از اول محرم سال ۱۳۰۰هجری قمری که اولین شماره روزنامه«شرف» منتشر شد تا سال ۱۳۰۹هـ. ق هشتاد و هفت شماره آن دارای تصاویر بود. روزنامه «شرافت» هم که از صفر ۱۳۱۴ هـ. ق به چاپ می‌رسید مصور بود.

روزنامه وقایع اتفاقیه به عنوان اولین روزنامه دولتی و دومین روزنامه ایرانی نیز از شماره ۴۷۰ (مورخ پنج شنبه ۲۱ محرم ۱۲۷۷) به بعد، مصور است و در مدت چهار سال ۸۸ شماره آن را مصور چاپ کرده‌اند. از آن پس، بهره‌گیری از چاپ مصور به تدریج در روزنامه‌های دیگر نیز معمول شد.

اولین فرد ایرانی که چاپ تصویری را فرا گرفت،آقا میرزا عبدالمطلب نقاش باشی اصفهانی بود. میرزا عبدالمطلب از طرف امنای دولت به فرنگ فرستاده شده و در آن جا چاپ تصویری آموخته بود. وی از هوشمندان عصر خود بود و افراد دیگری از جمله آقا میرزا ابوتراب نقاش مخصوص وزارت انطباعات چاپ مصور را از او فراگرفته‌اند.در نظر داشته باشیم که میان چاپ سنگی مصور و چاپ سربی مصور تفاوت بود.

چاپ سنگی مصور همانند چاپ معمولی بود و تنها تفاوت آن به مهارت نقاش در ترکیب مرکب چاپ برمی‌گشت که مرکب آن را از مرکب معمولی غلیظ تر می‌ساخت، اما چاپ سربی مصور منوط به گراورسازی بود و هم‌زمان با پیدایش چاپ مصور در ایران، در اروپا با استفاده از تیزاب مطالب را روی چوب می‌کندند و از روی مدل حاصله به چاپ می‌رساندند.توضیح کوتاهی درباره پیشنه این صنعت بود.

در ادامه به شرایط تاسیس یک چاپخانه می پردازیم.

 

شرایط دریافت مجوز چاپخانه

تمام واحدهای چاپی برای شروع به فعالیت خود به مجوز چاپ نیاز دارند که شرایط آن به شرح زیر است.

داشتن ده سال سابقه کار در امور فنی مربوط به چاپ، پنج سال سابقه کار در امور مربوط به لیتوگرافی و پنج سال سابقه کار در چاپ سیلک و داشتن یک سال سابقه تحصیل در یکی از رشته های مرتبط با چاپ که در صورت نداشتن شرایط تحصیلی مورد نظر، بررسی هایی توسط شورایی متشکل از مدیر کل چاپ و نشر و دو کارشناس با سابقه در صنعت چاپ بر روی سایر مدارک متقاضیان انجام می شود.

در صورت تائید با ارائه مابقی مدارک از جمله تقاضانامه، کپی تمام صفحات شناسنامه، کپی آخرین مدرک تحصیلی، کپی کارت پایان خدمت، هشت قطعه عکس 4×3 گواهی سابقه کار و گواهی عدم سوء پیشینه و تکمیل فرم می توانند مجوز چاپ خود را دریافت نمایند.

 

یکی از توصیه هایی که قبل از ورود افراد علاقمند به این کسب و کار می شود این است که حتی الامکان برای مدتی در یک مرکز چاپ تجارب عملی کسب نمایند، زیرا در این گونه مشاغل نکات ظریف و جزئیاتی وجود دارد که ممکن است قبل از ورود به این شغل به چشم نیاید و یادگیری این ظرافت ها با انجام کارهای عملیاتی امکان پذیر باشد. آزمون و خطا در این کسب و کار ممکن است با ضررهای مالی و از دست رفتن سرمایه و اعتبار و نارضایتی مشتریان همراه باشد.

 

تجهیزات مورد نیاز چاپخانه

بی شک یکی از مهمترین اقدامات لازم برای تاسیس چاپخانه فراهم نمودن امکانات و منابع مالی و همچنین تجهیزات و امکانات کامل و مناسب می باشد. تمامی مراکز چاپ به تجهیزات و امکانات کافی برای انواع چاپ مانند چاپ دیجیتال و ... نیازمند هستند.

حداقل وسایل مورد نیاز برای تاسیس یک چاپخانه به شرح زیر است:

-یک دستگاه ماشین چاپ نیم ورقی اتوماتیک به قطع 5/22×36

- لوازم حروفچینی و فرم بندی متناسب با نیاز چاپخانه

–یک دستگاه ماشین برش اتوماتیک یا نیمه اتوماتیک

– یک دستگاه ماشین مفتول دوزی.

-یک دستگاه ماشین پرفراژ

لازم به ذکر است که مدیران این مراکز باید هم منابع مالی و هم شناخت لازم برای خرید دستگاه های مناسب را داشته باشند تا بتوانند بهترین کیفیت را در امور چاپی داشته باشند. در رابطه با بحث مربوط به فضا و ساختمان مورد نیاز یک واحد وابسته به چاپ این نکته حائز اهمیت است که ساختمان مربوطه باید از نظر تحمل قدرت و حرکات ماشین آلات و امور مربوط به حفاظت فنی دارای گواهی استحکام بنا از وزارت کار و امور اجتماعی در تهران و ادارات کار و امور اجتماعی در استانها باشد.

شغل چاپ بنر و تبلیغات از جمله مشاغلی است که به سرمایه بالایی نیازمند خواهد بود و با توجه به سیاست های کاری شما ، کمیت و کیفیت تجهیزات و دستگاههای مورد استفاده در شغل چاپخانه ، موقعیت راه اندازی کسب و کار و … می تواند بسیار متغیر باشد. با این وجود سرمایه مورد نظر این کسب  و کار در زمینه های زیر مورد نیاز خواهد بود.

الف) هزینه های رهن و اجاره دفتر کار:

مساحت این دفتر در حدود ۸ الی ۱۲ متر بصورت حداقلی و ۴۰ الی ۵۰ متری بصورت حداکثری بوده و برخی دستگاههای چاپ نظیر چاپ تراکت و دستگاه کپی در آن مورد استفاده قرار می گیرد.برای راه اندازی شغل چاپخانه به یک دفتر برای اخذ سفارشات نیاز خواهید داشت که ملاقات های کاری شما در آن انجام شود و لیست خدمات خود را به مشتریان نمایش دهید. می توان دفتر اخذ سفارشات و چاپخانه را توامان با هم راه اندازی نمود که در این صورت به مساحت بیشتری برای شروع این کار نیاز ( حداقل حدود ۶۰ متر مربع) خواهید داشت.

ب) هزینه دکوراسیون و قفسه بندی:

اصطلاح کوزه گر از کوزه شکسته آب می خوره در این شغل بی معنا بوده و باید بهترین دکوراسیون و تابلوهای تبلیغاتی، منو های پشنهادی برای سازمان ها، ودیگر حوزه ها در دفتر کاری شما طراحی و استفاده شود و این چنین اعتبار خود را در این حوزه کاری افزایش می دهید.

برای چاپ تراکت های رنگی به یک یا چند دستگاه چاپگر رنگی نیاز خواهد بود.

۱- دستگاه چاپ بنر و فلکسی

2- دستگاه کپی و تکثیر چاپ کاغ

3- دستگاه پرینتر و چاپگر رنگی

۴- دستگاه لیبل زن دی وی دی

5- چند دستگاه کامپیوتر یا لب تاپ

یکی از زمینه های درآمدی شغل چاپ دیجیتال ، تکثیر دی وی دی و سی دی و چاپ لیبل بر روی آن ها است که در صورت ارائه این خدامت به یک دستگاه لیبل زن دی وی دی نیز نیاز خواهید داشت. برای آماده سازی طرح های مختلف و ارسال برای چاپ نهایی به یک تا چند دستگاه کامپیوتر و یا لب تاپ نیاز خواهید داشت.

فرصت ها و امتیازات این شغل در صورتیکه در بازاریابی فعالانه اقدام کنید بسیار جالب توجه است که به برخی از این فرصت ها اشاره می کنیم:

-سفارش گیری برای چاپ انواع منو های مراکز، رستوران ها، کافه ها هتل ها و..

-افزایش حجم خدمات ارائه شده در تام طول سال و عدم فصلی بودن این کسب و کار.

-این کسب و کار از تعطیلی مناسبی برخوردار بوده و می توان با کادر سازی مناسب ، حجم کاری کار آفرین کاهش یابد.

-این صنعت لوزما در حوزه چاپ فعالیت نداشته می تواند حتی فراتر رفته و وارد حوزهطراحی های دیجیتال در زمینه های مختلف شده از جمله تبلیغات مورد استفاده -در فضای مجازی تا طراحی و تولید منوهای دیجیتال برای هتل ها و کافه ها

 

مهمترین استانداردهای محیط چاپخانه

کف سالن چاپخانه چقدر باید باشد ؟

ایجاد کف بتنی و همسطح در سالن چاپ یک اصل قلمداد می شود. نیازی به ایجاد لایه سخت شده در سطح بتن نیست لیکن ایجاد یک پوشش نظیر کف پوش و یا رنگ اپوکسی به منظور جلوگیری از گردوغبار از سطح بتن، پیشنهاد می شود.جهت برخورداری از یک کف پوش جذاب با قابلیت پاک شوندگی آسان، استفاده از یک پوشش اپوکسی و اورتان با رنگ خاکستری که مقاوم مواد خورنده شیمیایی ضد لکه (با ویژگی ضد لغزندگی)، به ضخامت ۳ میلی متر روی سطح بتن پیشنهاد می شود.

 

سقف چاپخانه چقدر باید باشد ؟

نصب سقف کاذب در زیر سقف اصلی سالن چاپ به ارتفاع۳/۷ الی ۴/۳ متر از کف و با رعایت ۲/۱ متر فاصله سقف کاذب از بلندترین قسمت ماشین چاپ پیشنهاد می شود.اغلب سقف کاذب جهت پوشش تمام تجهیزات و مواردی است که زیر سقف اصلی نصب و قرار گرفته اند، (نظیر آهن آلات اسکلت ساختمان، لوله کشی های آب، گاز و تش نشانی، کانال های سیم و کابل های برق مربوط به چراغ های سقفی و غیره)، که امکان بالقوه جذب گردو غبار و پودر خشک کن های ماشین افست معلق در هوا را داشته که پس از مدتی،

کارگاه باعث جداشدن و ریزش مستمر بر روی سطح کار چاپی داخل ماشین و یا در مرکبدان ها شده و موجب آشغال آوردن بر روی سطح چاپ خواهد شد.رنگ سفيد کاشی های گچی مربع شکل سقف کاذب موجب انکسار و بازتابش نور در محیط چاپخانه و ایجاد فضای روشن تر، یکنواخت و دلپذیر می شود.

همچنین تعبيه سقف کاذب در ارتفاع مذکور مخصوصا در سالن های با ارتفاع بالا موجب کاهش حجم هوای مورد تهویه و صرفه جویی در هواسازی سالن و انرژی مصرفی مربوط به آن می شود. در زمان انتخاب و خرید جنس سقف، دقت لازم را به عمل آورید، چنانچه کاشی های سقف از وزن سبکی برخوردار باشند، با باز و بسته شدن درب های لولایی سالن، کاشی های سقف مزبور امکان باند شدن از جای خود را دارند، مگر آن که توسط گیره های مخصوص به لبه T شکل سپری های معلق سقف کاذب محكم شده باشند.

کاشی های سقف کاذب باید اولا از مواد ضد حریق ساخته شده باشد و ثانیا از پوشش با سطح براق یا روغنی برخوردار بوده تا از جذب گردو غبار و پودر ماشین چاپ معلق در فضای کارگاه ممانعت به عمل آورد، وگرنه پس از مدتی خود به منبعی به جهت ریزش مستمر آشغال در مرکبدان بدل خواهد شد.

در طراحی و اجرای هوای برگشتی از سیستم هواسازی سالن چاپ باید دقت شود که از امکان هدایت آن به فضای فی مابین سقف کاذب و سقف اصلی استفاده نشود. این طرح شاید به دلیل صرفه جویی در انرژی در کارگاه های دیگری پیشنهاد شود، لیکن در چاپخانه ها به جهت ورود پودر چاپ معلق در فضا به آن بخش و انباشت در لابه لای درزهای سقف، مشکل ریزش مستمر آشغال به داخل ماشین و سطح مرکب دان ها تکرار خواهد شد.

در سقف های کاذبی که روزنه یا پنجره سقفی دارد، باید با تعبيه سایه بان یا دیفیوزرهای انعکاسی، از تابش مستقیم نور خورشید به داخل سالن، به ویژه فضای بالای ماشین چاپ ممانعت به عمل آورد.

 

درب های چاپخانه چگونه باید باشد؟

درب های اصلی ورودی و خروجی باید دارای ۲/۴ متر عرض در ۳ متر ارتفاع باشد. تمام دهانه ها این قسمت های مختلف باید توسط درب های کشویی سریع، لولای دو دهانه، کرکره برقی جمع شو به سمت بالا با نوارهای ضخیم پلاستیک شفاف به صورت اویز بسته شود.همواره باید یک درب نفر رو در کنار درب های عبور و مرور بار و ماشین تعبيه شود. تمام درب های مذکور باید دارای یک پنجره جهت دید دو طرف بر روی آن در ارتفاع قد شخص باشد.

 

دیواره های کارگاه چگونه باید باشد ؟

متناسب با اندازه سالن پیشنهاد می شود که بخش ماشین آلات ورقی توسط جداره هایی محصور و جدا شوند. مواد به کار رفته اعم از بلوک های سیمانی، پیش ساخته چوبی یا فلزی در جداره ها از اهمیت چندانی برخوردار نیست. با این حال جداره های پیچ و مهره ای امکان جابه جایی یا نصب اتصالات برق، تلفن و شبکه را به سادگی دارد.دیواره ها می تواند با پوشش رنگ روغنی مات روشن نظیر طوسی روشن، بژ یا سبز روشن تزیین شود. در دیواره ها باید ابتدا مواد آکوستیک ضد لرزش و عایق صدا تعبیه شود تا موجب کاهش انعکاس سرو صدا در سالن چاپ شود.

همچنین داخل سطح خارجی دیواره ها باید از عایق رطوبت استفاده شود تا موجب عدم تبادل رطوبت از جداره ها شده و امکان حفظ و ثبوت رطوبت نسبی به میزان معین را در سالن چاپ فراهم سازد.

 

برق چاپخانه چگونه باید باشد ؟

ولتاژ برق باید مطابق با مشخصات مورد نیاز ماشین آلات چاپ و مصارف اداری باشد یعنی ۲۲۰ ولت تک فاز و ۳۸۰ یا ۴۰۰ ولت سه فاز.استفاده از استابلایزر، ترانس یا منابع تغذیه ذخیره نظیر یو پی اس یا ژنراتورهای برق تک فاز یا سه فاز در مناطقی که دچار نوسانات با قطعی برق هستند یک ضرورت گریزناپذیر است. گو اینکه همواره برای سیستم های کنترل الکترونیک تعبیه یک استابلایزر یا یوپی اس آنلاین برای روشنایی و تجهیزات کم مصرف نظیر سرورها، تلفن یا بخش پیش از چاپ پیشنهاد می شود.

در طراحی و ساخت امکانات زیربنایی یک کارگاه تازه تاسیس چاپ، هنگام اجرای فونداسیون ماشین آلات، می توان با اجرای کانال های انتقال کابل های تغذیه برق ماشین آلات، حتی آنها را جهت انتقال لوله های هوای فشرده یا وکیوم نیز مورداستفاده قرار داد. البته می توان کابل های برق را از بالا، داخل سقف کاذب پا تشتک های معلق سقفی عبور داد و به محل تغذیه ماشین رساند. سپس با ادامه مسیر کابل ها از داخل لوله عمودی به صورت ایمنی، کابل ها را با عبور از زیر ماشین به تابلوهای برق رسانید.

بهتر است کابل ها و تشتک های عبوری به هیچ وجه از بالای واحدهای چاپ عبور نکنند، چرا که در طولانی مدت موجب جذب گردو غبار و پودر ماشین ها شده که در طول زمان موجب ریزش مستمر در داخل ماشین و ایجاد آشغال در سطح چاپ خواهد شد. تعبیه پریز برق در بخش میز کنترل و میزهای کار نیز ضروری است.صنعت چاپ برای به ثمر نشستن نیاز به صبر حوصله تجربه زمان و.. نیاز دارد .

انچه بررسی شد بخش کوچکی از اطلاعات لازم برای ورود به این حوزه از صنعت بود دامنه کاری این صنعت به طورافزایشی رو به گسترش است به طور مثال ازتابلوهای تبلیغاتی سطح شهر بسته بندی کالا ها گرفته تا چاپ انواع کتاب ها منوهای رستوران ها هتل ها کافه ها و... که این دامنه وسیع فرصت کسب درآمد را برای این حوزه از صنعت خیلی افزایش می دهد.
برای خواندن مطالب بیشتر در حوزه ی چاپ و چاپ دیجیتالی به سایت منوداری مراجعه کنید .