صفر تا صد آشپزی
هنر آشپزی
اگر عاشق غذا هستید و واقعا از آشپزی لذت می برید، این شغل مناسب شماست.
آشپزی هنر تبدیل مواد خام به انواع غذاهای خوشمزه و مطبوع است وآشپز کسی است که این هنر را به خوبی دارا می باشد.
در دنیای امروز مردم به خوردن غذاهای مختلف و متنوع اهمیت زیادی می دهند.در هرکشوری مردم دوست دارند با فرهنگ غذایی کشورهای دیگر آشنا شده و غذاهای آنها را امتحان کنند.این تنوع تنها به معنای ورود غذاهای ملل دیگر به هر کشوری نیست. بلکه تغییرات خاص و گاهی کوچک در غذاهای محلی هر کشور نیز می تواند این تنوع را برای مردم ایجاد کند.
درکنار این موارد به دلیل شاغل بودن بسیاری از مردان و زنان،تمایل به استفاده از غذاهای رستوران و فست فودها افزایش یافته است. همه این موارد ضرورت وجود آشپزهای ماهر و متبحر را اثبات می کند.آشپز با استفاده از روش های مختلف آشپزی، غذاها را آماده می کند. در آشپزخانه های بزرگ، معمولا گروهی از آشپزها کار می کنند و یک سرآشپز بر کار آنها نظارت دارد. سرآشپز کلیه کارهای آشپزخانه را مدیریت و کنترل می کند.
برای موفق شدن در این کار آشپز باید علاقه فراوانی به غذا و آشپزی داشته و سرعت عمل خوبی در آن داشته باشد.همچنین باید در فرآیند تهیه غذا و سرو آن، خلاقیت داشته باشد. آشپز همچنین باید صبور بوده و تحمل فشار کاری زیاد را داشته باشد. این کار برای علاقه مندان آن علی رغم همه سختی ها و فشارهایش، بسیار جذاب و متنوع است.
ساعت کاری آشپز معمولا طولانی و فشرده و از صبح تا نیمه شب خواهد بود که البته بسته به محل کارش می تواند متفاوت باشد. بیشترین حجم کاری او در آخر هفته ها و روزهای تعطیل می باشد زیرا مشتریان بیشتری در این روزها دارند.
آشپزخانه که محل کار آشپز می باشد، اغلب گرم و مرطوب و در زمان های سرو غذا خیلی شلوغ است. آشپز باید همیشه لباس های سفید و کلاه مخصوص آشپزی را به منظور رعایت نکات بهداشتی، به تن داشته باشد.
برای آشنایی بیشتر با شغل آشپزی در ادامه اطلاعات کاملی در مورد مسئولیت ها و وظایف، دانش و مهارت مورد نیاز، تحصیلات لازم و نحوه ورود به شغل، بازارکار و فرصت شغلی، میزان درآمد آشپز و برخی از آشپزهای معروف ارائه می شود.
دانش و مهارت مورد نیاز توانایی خوب در سازماندهی و مدیریت به خصوص برای سرآشپزها
علاقه شدید به غذا و آشپزی توانایی انجام چند کار به صورت همزمان
توانایی تحمل فشار کاری زیاد دقت و نظم زیاد
رعایت بالاترین استانداردهای بهداشت و پاکیزگی توانایی کار تیمی به خصوص در آشپزخانه های بزرگ
سرعت عمل بالا – آشپز باید بتواند با دقت و کیفیت بالا، انواع غذاها را در کم ترین زمان ممکن برای مشتریان آماده کند.
خلاقیت در تهیه انواع غذاهای متفاوت و خوشمزه همراه با تزئینات ویژه
امروزه آشپزی یک حرفه تخصصی شده است. برای ورود به این شغل باید تخصص و دانش لازم را آموخت.علاقه مندان می توانند پس از گذراندن سال اول متوسطه، وارد رشته کاردانش شده ودررشته آشپزی تحصیل کنند.در صورت تمایل به رفتن به دانشگاه، می توانند دردانشگاه علمی و کاربردی در رشته آشپزی تا مقطع کارشناسی و یا در دانشگاه های دیگر در رشته مدیریت هتلداری(که آشپزی زیرمجموعه آن است)ادامه تحصیل دهند.
افرادی که در رشته های دیگر تحصیل کرده اند و یا نمی خواهند به دانشگاه بروند، می توانند در آموزشگاه های زیرنظر سازمان فنی و حرفه ای دوره های مختلف آشپزی را دیده و مدرک معتبر دریافت کنند. مدرک سازمان فنی و حرفه ای ایران در سطح بین الملل اعتبار داشته و بسیاری از کشورها آن را قبول دارند.
در کنار موارد بالا که دانش آشپزی را به علاقه مندان منتقل می کند، کسب تجربه در موفقیت آشپز بسیار مهم و موثر است. با کار عملی و تجربه است که او مهارت لازم را در آشپزی کسب می کند.بنابراین اگر فردی درطی دوره های آموزشی، بتواند در جایی کار عملی کرده وآشپزی کند، در موفقیت آینده او بسیار تاثیرگذار است.برای پیشرفت در شغل آشپزی باید صبر زیادی داشته باشید زیرا این روند تقریبا بسیار کند است.
گاهی آشپزهای تازه کار سال ها باید در آشپزخانه یک کار یکسان را انجام دهند.آشپز حرفه ای در نهایت می تواند سرآشپز شود.البته افرادی که سرمایه کافی دارند ،وضعیتی متفاوت دارند.آنها برای خود رستوران، فست فود و یا مرکز تهیه غذا راه اندازی می کنند و در ابتدا آشپز آنجا هستند. در صورت موفقیت شغلی، به مرور با استخدام آشپز دیگر، خود به کار مدیریت می پردازند.
وظایف آشپز
آشپز غذاهای موجود در منو هایدیجیتالی یا چاپی رستوران را با کمک روش های مختلف تهیه می کند.در آشپزخانه های بزرگ معمولا هر آشپز مسئول یک نوعی از غذاها مانند نان ها، کباب ها، سوپ ها و یا پلوها می باشد. وظایف اصلی آشپز عبارتند از :
- تهیه و پخت انواع غذا مطابق با استانداردها
- داشتن شناخت کافی و انتخاب مواد اولیه مناسب و تازه
- نظارت بر کیفیت و میزان مواد اولیه
- کشیدن غذا در ظروف مناسب همراه با تزئینات زیبا
- رعایت دستورالعمل های بهداشتی، ایمنی و سلامت
آشپز معمولا کار خود را به عنوان دستیار یا کارآموز شروع می کند. در این سطح زمان زیادی را باید در آشپزخانه بوده و معمولا وظیفه آماده کردن مواد اولیه مانند شست و شو، خردکردن مواد و ... به عهده دارد. با کسب تجربه بیشتر، آشپز بخشی از آشپزخانه می شود. در مرحله بعدی دستیار سرآشپز شده و در غیاب او آشپزخانه را اداره می کند. در آخر نیز به عنوان سرآشپز، مسئول تهیه و به روز کردن منوهای رستوران و نظارت بر تهیه غذاها خواهد بود.
یک فارغ التحصیل رشته مدیریت آشپزی و قنادی دارای توانمندی هایی زیر است.هنرجویان در این رشته علاوه بر اینکه دروس عمومی رو میگذرانند ۱۲ استاندارد مهارت شغلی رو هم یاد میگیرن و در انتهای هر استاندارد به تواناییهای زیر میرسند:
استاندارد آشپز مخصوص روز: در این استاندارد هنرجو باید طرز تهیه انواع غذاهای روز شامل خورشها و کبابها رو یاد بگیره.
استاندارد نانوایی نان حجیم و نیمه حجیم: هنرجو با گذروندن این استاندارد هم با نحوه تهیه انواع نانهای سنتی و ماشینی آشنا میشه و هم باید بتونه حداقل ۱۰ نوع نان رو تهیه کند.
استاندارد آشپزی با ماکروویو: هنرجو در این مهارت با دستگاه موج پز با کارکرد و نگهداری آن و پخت غذا توسط این دستگاه آشنا میشه و توانایی پخت با این دستگاه رو یاد میگیرد.
استاندارد سالادساز و اردور ساز: هنرجو در این استاندارد با انواع سالادها و اردورهای ایرانی و فرنگی آشنا میشه و میتونه انواع سالادها رو تهیه کنه و آرایش و تهیه سسها رو هم یاد می گیرد.
آشپز سنتی: در این استاندارد هنرجو پخت انواع غذاهای ایرانی و فرنگی رو یاد میگیرد و میتواند به عنوان کمک آشپز فعالیت کند.
استاندارد آشپز هتل درجه ۲: در این استاندارد هنرجو میتواند انواع ماکارونی، پلو، ساندویچ، میگو، ماهی، کباب، حلیم، شامی، تاس کباب، پوره و دلمه را بپزد.
استاندارد قنادی هتل درجه ۱: هنرجو در این استاندارد تهیه انواع خمیرهای شیرینی، انواع کیکها، پای، تارت، سوفله، دسر، بستنی و نوشیدنی رو یاد میگیرد.
استاندارد آشپز هتل درجه ۱: در این استاندارد هنرجو میتواند انواع اردوها، خورشتها، سوفله و سبزیجات، کوکتل، تهچین، کباب، کتلت و … را بپزد.
استاندارد معاون کل آشپزخانه و قنادی هتل: هنرجویان در این دوره شایستگی طراحی منو و شناخت آن،مدیریت کیفیت و نگهداری مواداولیه،مدیریت
بهرهوری و کنترل هزینه غذا و نوشابه و سرپرستی آشپزخانه و قنادی هتل و مدیریت پرسنل و آماده سازی واحد کار رو یاد میگیرند.
استاندارد دسرساز سنتی: هنرجو بعد از گذروندن این استاندارد میتواند انواع دسرهای سنتی ایرانی شامل شلهزرد، کاچی، حلوا، رنگینک رو تهیه کند.
استاندارد دسرساز بینالمللی: هنرجو در این دوره نحوه تهیه انواع دسرهای بینالمللی مثل ترامیسو، کاراملها و کافیشاپ رو یاد می گیرد.
سرآشپز کل آشپزخانه و قنادی هتل: هنرجو بعد از گذراندن این دوره میتواند آشپزخانه را تجهیز و طراحی کند و همچنین توانایی برنامهریزی محیطی و مدیریت تولید و شناخت انواع شیرینی و دسر راخواهد داشت.
وظایف یک آشپز
آشپز غذاها را با روش های مختلف تهیه می کند. در آشپزخانه های بزرگ معمولا هر آشپز مسئول یک نوع از غذاها مثل نان ها، کباب ها، سوپ ها و یا پلوها است.
برای پیشرفت در شغل آشپزی باید صبر زیادی داشته باشید چون روند آن معمولا خیلی کند هستش.گاهی آشپزهای تازه کار سال ها باید در آشپزخانه یک کار یکسان را انجام بدهند.آشپز حرفه ای در نهایت می تواند سرآشپز بشه.البته افرادی که سرمایه کافی دارند، میتوانند برای خود رستوران، فست فود و یا مرکز تهیه غذا تاسیس کنند وبا گذشت زمان واستفاده از نوآوری های جالب مانند اپلیکیشن های موبایلی یا لایو منو ها یا منوهای دیجیتالی مشتری بیشتری جذب کنند و کار خود را گسترش دهند.
در خصوص وضعیت استخدام و بازار کار این رشته، آمار درست و دقیقی دردسترس نیست. اما با توجه به اینکه مردم روز به روز بیشتر از فست فودها و رستوران ها استفاده میکنند واین مکان ها هم در حال افزایش هست پس واضح هستش که آشپزهای ماهر و با تجربه فرصت های شغلی خوبی رودارند. فارغ التحصیلان این رشته می توانند در مکان های مختلف از جمله هتل ها، رستوران ها، فست فودها، مراکز تهیه غذا و یا آشپزخانه های صنعتی کار کنند.
با داشتن تجربه و صلاحیت کاری کافی می توانند سر آشپز یا مدیر آشپزخانه،همچنین می توانند مدیر رستوران بشوند و به صورت کیترینگ با سازمانها و شرکت های مختلف با ارائه منوهای غذایی مختلف با قیمت های گوناگون قرارداد ببندند. میتوانند کارت مربیگری از سازمان فنی و حرفه ای بگیرن و در هر آموزشگاهی رشته قنادی و آشپزی رو تدریس کنند یا اینکه در کارگاه های قنادی کار کنند یا از قنادی ها سفارش بگیرند و کارهاشون رو تحویل بدن. همچنین می توانند به طور مستقل کار کنند و برای خود رستوران، فست فود یا مرکز تهیه غذا راه اندازی کنند.
آشپزهای ماهر و با تجربه که دوره های آموزشی لازم رو گذروندن، می توانند با اخذ مجوزهای لازم آموزشگاه های آموزش آشپزی تاسیس کنند و به علاقه مندان این شغل آموزش بدهند.دربعضی از کشورهای جهان مثل کانادا و استرالیا تعداد وتنوع رستوران نسبت به ایران خیلی بیشتراست و در نتیجه فرصت های شغلی زیادی برای آشپز و سرآشپز وجود داره. آشپزهای با سابقه که برخی مدارک بین المللی آشپزی رو هم دارن، می توانند در این کشورها فرصت های شغلی خوبی رو پیدا کنند و حقوق خوبی هم بگیرند.
میزان درآمد یک آشپز چطوره؟
اطلاعات دقیق و رسمی ای از میزان درآمد آشپز در ایران وجود ندارد. آشپزهای تازه کار و افرادی که در فست فودهای متوسط کار می کنند، معمولا حقوق پایه وزارت کار به علاوه مبلغ کمی اضافه بر آن رو می گیرند. آشپزهایی که در فست فودها و رستوران های خوب استخدام می شن حقوق بالاتری می گیرند. درآمد آشپزهای رستوران های سطح بالا و لوکس و سرآشپزها هم خیلی بیشتر هستش و شاید بتوان گفت به ماهی ۵ تا ۶ میلیون می رسد.
هنرجویان بعد از فراغت از تحصیل میتوانند دردانشگاه ها در مقاطع بالاتر در رشتههای ذیل ادامه تحصیل بدهند.
دورههای کاردانی بدون آزمون و کارشناسی و کارشناسی ارشد با آزمون، دانشجو می پذیرد.
1) کاردانی آشپزی
۲)کاردانی پذیرایی وتشریفات
3) کاردانی قنادی
4) کاردانی مهمانداری هواپیما
5)کارشناسی هتلداری
6) کارشناسی ارشد مدیریت هتلداری
7) کارشناسی ارشد مدیریت گردشگری
8) کاردانی آشپزی و قنادی بینالمللی
وضعیت استخدام این شغل در برخی کشورهای جهان به شرح زیر است :
استرالیا - در بازه زمانی5 سال گذشته میزان استخدام آشپزها رشد منفی42درصدی و سر آشپزها رشد3/32 درصدی بوده و رشد سریعی در آینده برای آن پیش بینی شده است.
آمریکا - پیش بینی ها نشان می دهد میزان استخدام این شغل بین سال های2010 تا2020، برای آشپزها رشد 8 درصدی و برای سر آشپزها رشد منفی1 درصدی خواهد داشت. در حالی که متوسط این رشد برای همه مشاغل14 درصد می باشد.
شخصیت های مناسب این شغل
در یک انتخاب شغل صحیح و درست، عوامل مختلفی از جمله ویژگی های شخصیتی، ارزش ها، علایق، مهارت ها، شرایط خانوادگی، شرایط جامعه و ... برای هر فرد باید در نظر گرفته شوند. یکی از مهم ترین این عوامل ویژگی های شخصیتی می باشد. شناخت درست شخصیت هر فرد فرآیندی پیچیده و محتاج به تخصص و زمان کافی است. البته هر فردی ویژگی های منحصربه فرد خود را دارد، حتی افرادی که به نوعی تیپ شخصیتی مشابه دارند، باز هم در برخی موارد با یکدیگر متفاوت هستند.
به طور کلی همیشه افراد موفقی از تیپ های شخصیتی مختلف در تمام مشاغل هستند و نمی توان دقیقا اعلام کرد که فقط تیپ های شخصیتی خاصی هستند که در این شغل موفق می شوند. اما طی تحقیقاتی که صورت گرفته تیپ های شخصیتی ای که برای این شغل معرفی می شوند، عموما این کار را بیشتر پسندیده و رضایت شغلی بیشتری در آن داشته اند.